Νέα κυκλοφορία - «Μακρινό τραγούδι» - Ηλίας Οικονομόπουλος

Μια υπέροχη ποιητική συλλογή, χωρισμένη σε 5 θεματικές ενότητες, διαθέσιμη σε ψηφιακή και έντυπη μορφή, υπόσχεται να σας ταξιδέψει και να σας συγκινήσει.

Συγγραφέας: Ηλίας Οικονομόπουλος
Τίτλος πρωτοτύπου: Μακρινό τραγούδι
Είδος έργου: Ποίηση
Εκδόσεις: Γλαρόλυκοι
Έτος έκδοσης: 2023

Δύο ποιήματα από τη συλλογή:

1
Η σιωπή είναι ένα απέραντο λιβάδι
στο χείλος του κόσμου.
Πέρα στο βάθος η μουσική.

2
Ακούω τη μουσική
Τα φύλλα που αναδεύονται στη νύχτα
Περιμένοντας τα μυστικά τραγούδια
Πίσω απ’ το χρόνο των άστρων
Στο δάσος που δεν υπήρξε.

Για τον Εμμανουήλ Ροΐδη

***Απόσπασμα από το βιβλίο του Λίνου Πολίτη Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Ι' Έκδοση, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1999

«Στα 1877 ο Φιλολογικός Σύλλογος "Παρνασσός" (που είχε ιδρυθεί το 1865 και τον αποτελούσαν κυρίως νέοι) καθιέρωνε έναν δικό του δραματικό διαγωνισμό και καλούσε ως κριτή τον γνωστό μας από την Πάπισσα Ιωάννα Εμμανουήλ Ροΐδη. Η κριτική του, απορριπτική για όλα τα έργα που είχαν υποβληθεί, ήταν συνάμα και ένα βαρυσήμαντο δοκίμιο: Περί συγχρόνου ελληνικής ποιήσεως. Ο εισηγητής διαπίστωνε πως η ποίηση τότε στην Ελλάδα δεν υπήρχε, αλλά και ούτε θα μπορούσε να υπάρξει· έλειπε το κατάλληλο, κατά τη θεωρία του Taine, milieu (που ο Ροΐδης το έλεγε "περιρρέουσα ατμόσφαιρα"). Η Ελλάδα βρισκόταν σ' ένα κρίσιμο μεταίχμιο, είχε εγκαταλείψει την πατροπαράδοτη ζωή, αλλά και δε συμμετείχε ακόμα στο διανοητικό βίο των νεώτερων εθνών· ένα μεταίχμιο διόλου ευνοϊκό για την ποίηση. Από τους ποιητές που ζούσαν, ο Ροΐδης ξεχώριζε μόνο τον Βαλαωρίτη και (περιέργως) τον Παράσχο.

Στο επικριτικό δοκίμιο του Ροΐδη απάντησε ο Άγγελος Βλάχος. Οι δύο συνομιλητές διακρίνονταν και οι δύο για την οξύνοια, την πολυμάθεια και την καλλιέργειά τους. Αλλά ο Βλάχος (1838-1920) είχε περισσότερη εκτίμηση στα κατακτημένα και λιγότερη κριτική οξυδέρκεια. Του έλειπε και η ικανότητα, που την είχε ο Ροΐδης, να οσφραίνεται το καινούριο που πλανιόταν ασχημάτιστο στην ατμόσφαιρα. Εξέφραζε περισσότερο το πνεύμα της παλαιότερης γενιάς· αισθανόταν πως ανήκε στον κόσμο που είχε οργανώσει, στα πενήντα χρόνια που πέρασαν, με κάποια συνέπεια την κοσμοθεωρία του, τη γλώσσα του, την ποίησή του, και δεν είχε τη διάθεση να καταστρέψει τον κόσμο αυτό στον οποίο ανήκε. Νεώτατος, το 1857, είχε δημοσιεύσει την πρώτη του ποιητική συλλογή· ακολούθησαν άλλες το 1860, το 1875. Αλλά ποιητής δεν ήταν· η λογοτεχνία ήταν πιο αδύνατη πλευρά του, ήταν πιο πολύ λόγιος. [...]

Ο Εμμανουήλ Ροΐδης (1836-1904) ήταν προσωπικότητα διαφορετική. Γεννημένος στη Σύρο, έζησε τα παιδικά του χρόνια στη Γένοβα, και ανατράφηκε και μορφώθηκε, ως το 1863 που γύρισε οριστικά στην Αθήνα, στο εξωτερικό. Ο κοσμοπολιτισμός σφραγίζει ιδιαίτερα την προσωπικότητά του, το αναμφισβήτητο γούστο του έχει θραφεί σε ξένα πρότυπα. Η λογοτεχνία δεν είναι ασφαλώς η ισχυρότερη πλευρά της προσωπικότητας αυτής, είναι ίσως μάλιστα χαρακτηριστικό πως δεν έγραψε ποτέ του ποιήματα. Είδαμε την πρώτη του νεανική εμφάνιση, την Πάπισσα Ιωάννα· περισσότερο από τη δημιουργική πνοή στο έργο κυριαρχεί μια διάθεση σαρκαστική και ένας ορθολογισμός που φτάνει ως την απιστία· το ύφος είναι σπινθηροβόλο, αλλά και κουραστικό στην επίδειξη πνεύματος. Τα χαρακτηριστικά αυτά και το σκανδαλιστικό θέμα εξασφάλισαν στο έργο μεγάλη επιτυχία· μεταφράστηκε σε πολλές ξένες γλώσσες, προκάλεσε όμως, όπως και στην περίπτωση του Λασκαράτου, τη βίαιη αντίδραση των συντηρητικών κύκλων και της Εκκλησίας, αντίδραση που ο συγγραφέας δεν την άφησε βέβαια αναπάντητη.

Λογοτεχνικά πιο άρτια είναι μερικά διηγήματα που έγραψε ο Ροΐδης στο τέλος της ζωής του (μετά το 1890), όταν οικονομικές ατυχίες και η βαρηκοΐα του τον οδηγούν σε μιαν απομόνωση και του απαλαίνουν την υπεροπτική του στάση. Δεν είναι διηγήματα "ηθογραφικά", όπως τα περισσότερα της εποχής εκείνης, μολονότι εμπνέονται από τις αναμνήσεις της παιδικής του ζωής στη Σύρο. Η ιδιαίτερη δύναμη του Ροΐδη βρίσκεται όμως στην κριτική, και ως κριτικός άσκησε αναμφισβήτητη επίδραση σε όλη τη νεώτερη γενιά, που τον αναγνώριζε πνευματικό οδηγό. Ύστερ' από την οξύτατη διαμάχη του με τον Βλάχο το 1877, θα είναι από τους πρώτους που θα χαιρετίσει το 1888 το Ταξίδι του Ψυχάρη· και το 1893, για να υποστηρίξει τη δημοτική, θα γράψει (στην καθαρεύουσα!) μια γλωσσική μελέτη, Τα Είδωλα. Ωστόσο, σωστά παρατηρήθηκε πως, με όλη την οξύνοια και το καλλιεργημένο γούστο, λείπει από την κριτική του Ροΐδη η συνθετική ικανότητα, και ακόμα (βασικό προσόν του κριτικού) η συμπάθεια. Ελέγχει χωρίς να οικοδομεί. Αλλά για τους καιρούς εκείνους ο αμείλικτος έλεγχος ήταν, έστω και αυτός μόνο, ευεργετικός».

Πηγή: http://olaeinailexeis.blogspot.com/2022/02/blog-post_16.html

Εκδόσεις Βακχικόν - Στρογγυλό τραπέζι περί ποίησης στο 49ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Ζάππειο

Οι Εκδόσεις Βακχικόν στήνουν στρογγυλό τραπέζι περί πoίησης την Παρασκευή 10 Σεπτεμβρίου 2021, στις 20.00, στη Σκηνή 1, στο Ζάππειο, στα πλαίσια του 49ου Φεστιβάλ Βιβλίου.

Συμμετέχουν:

Νικολέττα Αλεξάνδρου - Ήχοι και σιωπές, Κατερίνα Ατσόγλου - Συμβολισμοί, Νίκος Βλαχάκης - Λυρικά ελάχιστα, Μάνος Μαυρομουστακάκης - Θεάσεις, Ασημίνα Ξηρογιάννη - Ποιήματα 2009-2017.

Συντονίζει η Ευσταθία Δήμου, συγγραφέας-κριτικός λογοτεχνίας.

https://ekdoseis.vakxikon.gr/

«Άφθαρτη ετικέτα» - Ελένη Σακκά

Συγγραφέας: Ελένη Σακκά
Τίτλος πρωτοτύπου: Άφθαρτη ετικέτα
Είδος έργου: Ποίηση
Εκδόσεις: Το σκαθάρι
Έτος 1ης έκδοσης: 2021

Ξεχωριστή και ιδιαίτερη ποιητική γραφή, αφαιρετική σε μερικά ποιήματα, αλλά κυρίως περιγραφική, που αγγίζει πολλές φορές τα χαρακτηριστικά στοιχεία ενός διηγήματος. Εντυπωσιακά ανατρεπτική στις εικόνες της, όπου το παράλογο και το υποσυνείδητο συνδιαλέγονται με το λογικό και το συνειδητό, συμπαρασύροντας τον αναγνώστη σ’ ένα ταξίδι που και ο ίδιος αναγνωρίζει μέσα από καταστάσεις και ερεθίσματα της πραγματικότητας. Εξαιρετικά δομημένα στην πλοκή τους τα ποιήματα της Ελένης Σακκά με λέξεις πολυσήμαντες καταδεικνύουν την αγωνία και τον πόνο της δημιουργού να αποδώσει τη σημασία των εννοιών που η ίδια θεωρεί ότι εκφράζουν και χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο ως δημιούργημα, όπως οι έννοιες: ελευθερία, αγάπη, ζωή, ελπίδα, απουσία, παρουσία. Υπαινικτικός λόγος, φαινομενικά ασαφής, υποκρύπτει προσωπικά βιώματα, τα οποία όμως ανάγονται σε καθολικά, καθώς οι έννοιες και οι αξίες που καταδεικνύουν είναι πανανθρώπινες και διαχρονικές. Λυτρωτικό και αναπάντεχο το τέλος του κάθε ποιήματος αποδεικνύει το απρόβλεπτο αλλά και το αισιόδοξο της ανθρώπινης ύπαρξης ανά τους αιώνες. (Από τη σελίδα του εκδότη)

Δείτε περισσότερα: https://www.dodonipublications.gr/

Σαν πρόλογος...

Τα ποιήματα ξυπνάνε τη νύχτα απ’ τη λήθη·
απεγνωσμένα ζητούν αποδέκτη
να τα αποτυπώσει, να τα απελευθερώσει...
Ανοίγω το παράθυρο να φέγγουν τ’ αστέρια·
απεκδύονται οι λέξεις
τις αλλοτριωμένες σημασίες,
τις παραποιημένες έννοιες
που χείλη ασεβή φόρεσαν βίαια πάνω τους,
για να διαπομπεύσουν την αλήθεια.
Γυμνές, ελεύθερες, αληθινές οι λέξεις,
κάτω από τ’ αστέρια,
ποιούν ζωή...

«Εκατό ερωτικά σονέτα» - Πάμπλο Νερούδα

Συγγραφέας: Pablo Neruda, Τίτλος πρωτοτύπου: Cien sonetos de amor, Είδος έργου: Ποίηση, Μετάφραση: Ηλίας Ματθαίου, Εκδόσεις: Γνώση, Έτος 1ης έκδοσης: 1988

Σχετικά με το Σονέτο, ο Νερούδα το διάλεξε ως την κατάλληλη φόρμα εξύμνησης του έρωτά του για τη Ματίλντε, τη γυναίκα με την οποία έζησε τα περισσότερα χρόνια της ερωτικής του ζωής, ίσως για να βάλει κάποιο φραγμό στην ποιητική του πληθωρικότητα ή για να πληρώσει, κι εκείνος με τη σειρά του τον καθιερωμένο φόρο στο κλασικό αυτό στιχουργικό είδος.

Πολύ μεγάλη σημασία για τους μεταφραστές των εκατό αυτών σονέτων έχει το γεγονός ότι, με εξαίρεση ένα μόνο σονέτο, το υπ' αριθμόν 66 (LXVI), ο Νερούδα δεν ακολουθεί, για ευκολία του, προφανώς, ούτε τον κλασικό, ούτε κανέναν άλλον κανόνα ομοιοκαταληξιών. Και τα εκατό σονέτα έχουν 14 στίχους, είτε ένδεκασύλλαβους, είτε δεκατετρασύλλαβους αλεξανδρινούς, κατά τη συνήθεια πολλών μοντερνιστών ποιητών, και τα εκατό χωρίζονται στα τυπικά δύο τετράστιχα και δύο τρίστιχα, άλλα μόνο σε ένα από τα εκατό, στο εξηκοστό έκτο, ακολουθείται ο κλασικός κανόνας των ομοιοκαταληξιών. Στα υπόλοιπα ενενήντα εννιά δεν υπάρχουν καθόλου ομοιοκαταληξίες. Αυτό δίνει στον μεταφραστή τη δυνατότητα να επιχειρήσει την απόδοση των σονέτων στη γλώσσα του χωρίς να τον βασανίζει το άγχος -και μάλιστα όχι μια φορά, παρά εκατό- ότι προδίδει το πρωτότυπο, αρκεί να πετύχει την απαραίτητη ισορροπία ανάμεσα στη μετρική του στίχου και την αντιστοιχία των λέξεων.

(Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Σονέτο 17

Δε σ’ αγαπώ σαν νάσουν ρόδο αλατιού, τοπάζι,
σαΐτα από γαρούφαλα που τη φωτιά πληθαίνουν:
σ’ αγαπώ ως αγαπιούνται κάποια πράγματα σκούρα,
μυστικά, μεσ’ από την ψυχή και τον ίσκιο.

Σ’ αγαπώ καθώς κάποιο φυτό που δεν ανθίζει,
μα που μέσα του κρύβει το λουλουδόφως όλο,
και ζει απ’ τον έρωτά σου σκοτεινό στο κορμί μου
τ’ άρωμα που σφιγμένο μ’ ανέβηκε απ’ το χώμα.

Σ’ αγαπώ μη γνωρίζοντάς πώς, από πού και πότε,
σ’ αγαπώ στα ίσια δίχως πρόβλημα ή περηφάνια:
σ’ αγαπώ έτσι γιατί δεν ξέρω μ’ αλλον τρόπο,

παρά μ’ ετούτον όπου δεν είμαι μήτε είσαι,
που το χέρι σου πάνω μου το νοιώθω σα δικό μου,
που όταν κοιμάμαι κλείνουν και τα δικά σου μάτια.

«Σύγχρονη φιλανδέζικη ποίηση» - Ανθολογία

Συγγραφέας: συλλογική έκδοση, Τίτλος πρωτοτύπου: Σύγχρονη φιλανδέζικη ποίηση, Είδος έργου: Ανθολογία ποίησης, Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ, Εκδόσεις: Πλέθρον, Έτος 1ης έκδοσης: 1986

Αργά
(του Jyri Schreck, 1927-1982)

Το βράδυ θροΐζει στις φυλλωσιές,
ένα πουλί υψώνεται απ' το σύθαμνο
και διασχίζει την παγωνιά,

μαύρες πευκοβελόνες σκορπάει ολόγυρα
ξέχειλη η νύχτα.